Scratching Ενδομητρίου: Τι είναι και βοηθά στην εξωσωματική; 

Το Scratching Ενδομητρίου ή endometrial scratching είναι μια τεχνική κατά την οποία προκαλείται ένας ελεγχόμενος μικρός τραυματισμός στο ενδομήτριο, με στόχο να επηρεαστεί η δεκτικότητά του πριν από μια προσπάθεια εξωσωματικής γονιμοποίησης.

Η μέθοδος έγινε γνωστή επειδή παλαιότερες μελέτες είχαν δείξει ότι η διαδικασία επούλωσης μετά τον τραυματισμό μπορεί να ενεργοποιεί τοπικούς βιολογικούς μηχανισμούς, όπως την απελευθέρωση κυτταροκινών και αυξητικών παραγόντων, οι οποίοι θεωρητικά θα μπορούσαν να διευκολύνουν την εμφύτευση του εμβρύου.

Ωστόσο, τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα δεν έχουν επιβεβαιώσει με σαφήνεια ότι το Scratching Ενδομητρίου αυξάνει τα ποσοστά επιτυχίας της εξωσωματικής σε όλες τις γυναίκες. Για τον λόγο αυτό δεν εφαρμόζεται ως θεραπεία ρουτίνας, αλλά μπορεί να συζητηθεί μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις και πάντα στο πλαίσιο εξατομικευμένης αξιολόγησης.

Τι είναι το Scratching Ενδομητρίου;

Σε ορισμένες προσπάθειες εξωσωματικής γονιμοποίησης, η προσοχή στρέφεται όχι μόνο στην ποιότητα των εμβρύων αλλά και στο κατά πόσο το ενδομήτριο είναι κατάλληλα προετοιμασμένο για την εμφύτευσή τους. Σε αυτό το πλαίσιο έχει μελετηθεί και το Scratching Ενδομητρίου, γνωστό διεθνώς ως endometrial scratching.

Η διαδικασία βασίζεται στην πρόκληση ενός μικρού και ελεγχόμενου τραυματισμού στην εσωτερική επιφάνεια της μήτρας. Η λογική πίσω από την τεχνική είναι ότι η επούλωση που ακολουθεί μπορεί να προκαλέσει τοπικές βιολογικές μεταβολές στο ενδομήτριο, όπως την απελευθέρωση κυτταροκινών και αυξητικών παραγόντων.

Οι μεταβολές αυτές έχει θεωρηθεί ότι ίσως επηρεάζουν θετικά τη δεκτικότητα του ενδομητρίου και δημιουργούν καλύτερες συνθήκες για την εμφύτευση ενός εμβρύου. Ωστόσο, ο συγκεκριμένος μηχανισμός δεν έχει αποδειχθεί πλήρως και τα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με το πραγματικό όφελος της μεθόδου παραμένουν αντικρουόμενα.

Για αυτό, το Scratching Ενδομητρίου δεν εφαρμόζεται ως απαραίτητο στάδιο σε κάθε κύκλο εξωσωματικής. Εξετάζεται μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις και πάντα αφού αξιολογηθούν συνολικά οι παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν την εμφύτευση.

Πώς γίνεται το Scratching Ενδομητρίου;

Η διαδικασία πραγματοποιείται συνήθως σε σύντομο χρόνο και δεν απαιτεί χειρουργική τομή. Μέσω του τραχήλου της μήτρας εισάγεται ένας λεπτός ειδικός καθετήρας, όπως pipelle, με τον οποίο προκαλείται ένας ελεγχόμενος μικρός τραυματισμός στην επιφάνεια του ενδομητρίου.

Η γυναίκα μπορεί να αισθανθεί για λίγα λεπτά ήπιες κράμπες, παρόμοιες με αυτές της περιόδου, ενώ μετά τη διαδικασία είναι πιθανό να εμφανιστεί μικρή κολπική αιμόρροια ή ήπια ενόχληση. Στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να επιστρέψει άμεσα στις καθημερινές της δραστηριότητες.

Το Scratching Ενδομητρίου μπορεί να πραγματοποιηθεί σε συγκεκριμένη χρονική φάση πριν από έναν κύκλο εξωσωματικής ή εμβρυομεταφοράς, εφόσον ο ειδικός γονιμότητας κρίνει ότι υπάρχει λόγος να συζητηθεί η συγκεκριμένη παρέμβαση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να πραγματοποιείται παράλληλα με έλεγχο της ενδομητρικής κοιλότητας, όταν υπάρχει ξεχωριστή ένδειξη για υστεροσκόπηση. Ωστόσο, η υστεροσκόπηση και το endometrial scratching αποτελούν διαφορετικές διαδικασίες και δεν είναι απαραίτητο να συνδυάζονται.

Η τεχνική, το κατάλληλο χρονικό σημείο και το αν υπάρχει πραγματική ένδειξη για scratching πρέπει να αποφασίζονται εξατομικευμένα, με βάση το ιστορικό της γυναίκας και τις προηγούμενες προσπάθειες εξωσωματικής.

Scratching Ενδομητρίου και εξωσωματική: Αυξάνει τις πιθανότητες εγκυμοσύνης;

Το βασικό ερώτημα για τις γυναίκες που εξετάζουν τη συγκεκριμένη τεχνική είναι αν μπορεί πράγματι να αυξήσει τις πιθανότητες επιτυχίας μιας εξωσωματικής γονιμοποίησης. Οι πρώτες μελέτες είχαν δημιουργήσει αισιοδοξία, καθώς έδειχναν πιθανή βελτίωση της εμφύτευσης μετά από ελεγχόμενο τραυματισμό του ενδομητρίου.

Με την πάροδο των ετών, όμως, μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες μελέτες δεν επιβεβαίωσαν με συνέπεια αυτό το όφελος. Τα σημερινά δεδομένα θεωρούνται αντικρουόμενα και δεν επιτρέπουν να υποστηρίξουμε ότι το Scratching Ενδομητρίου αυξάνει τα ποσοστά εγκυμοσύνης ή γέννησης ζώντος νεογνού σε όλες τις γυναίκες που υποβάλλονται σε IVF.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον υπάρχει για γυναίκες με επαναλαμβανόμενες αποτυχίες εμφύτευσης. Ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, όμως, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ώστε η μέθοδος να εφαρμόζεται ως καθιερωμένο ή υποχρεωτικό βήμα πριν από νέα εμβρυομεταφορά.

Για τον λόγο αυτό, το endometrial scratching αντιμετωπίζεται σήμερα περισσότερο ως μια συμπληρωματική παρέμβαση που μπορεί να συζητηθεί σε πολύ επιλεγμένες περιπτώσεις και όχι ως μέθοδος ρουτίνας στην εξωσωματική γονιμοποίηση.

Η απόφαση πρέπει να βασίζεται στο συνολικό ιστορικό, στην ποιότητα των εμβρύων, στην εικόνα της ενδομητρικής κοιλότητας, στις προηγούμενες εμβρυομεταφορές και σε άλλους παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν την εμφύτευση.

Πότε μπορεί να συζητηθεί το Scratching Ενδομητρίου;

Μια αποτυχημένη εμβρυομεταφορά δεν σημαίνει από μόνη της ότι χρειάζεται Scratching Ενδομητρίου. Πριν εξεταστεί οποιαδήποτε συμπληρωματική παρέμβαση, είναι σημαντικό να αναζητηθούν οι πιθανοί λόγοι που μπορεί να έχουν επηρεάσει την εμφύτευση και να αξιολογηθεί συνολικά ο προηγούμενος κύκλος εξωσωματικής.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν η ηλικία της γυναίκας, η ποιότητα και το αναπτυξιακό στάδιο των εμβρύων, η εικόνα της ενδομητρικής κοιλότητας, το πάχος και η μορφολογία του ενδομητρίου, καθώς και τυχόν παθήσεις της μήτρας που μπορεί να επηρεάζουν την πιθανότητα εμφύτευσης.

Σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενων αποτυχιών εμφύτευσης μπορεί να χρειαστεί πιο αναλυτική διερεύνηση πριν αποφασιστεί αν υπάρχει λόγος να συζητηθεί το endometrial scratching. Η τεχνική δεν αποτελεί θεραπεία πρώτης επιλογής ούτε εφαρμόζεται αυτόματα μετά από μια αποτυχημένη προσπάθεια εξωσωματικής.

Ο Παναγιώτης Καλιαντζής MD, MRCOG, DFFP, Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος και Ειδικός στην Εξωσωματική Γονιμοποίηση, αξιολογεί εξατομικευμένα κάθε περίπτωση αποτυχίας εμφύτευσης, λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό, τα χαρακτηριστικά των εμβρύων, την κατάσταση του ενδομητρίου και τα δεδομένα των προηγούμενων προσπαθειών.

Στόχος είναι να επιλέγονται μόνο οι εξετάσεις και οι παρεμβάσεις που έχουν πραγματική ένδειξη για τη συγκεκριμένη γυναίκα, αποφεύγοντας διαδικασίες που δεν προσφέρουν αποδεδειγμένο όφελος.

Συχνές Ερωτήσεις για το Scratching Ενδομητρίου

Τι είναι το Scratching Ενδομητρίου;

Είναι μια διαδικασία κατά την οποία προκαλείται ένας μικρός, ελεγχόμενος τραυματισμός στην εσωτερική επιφάνεια της μήτρας. Έχει μελετηθεί ως πιθανή συμπληρωματική παρέμβαση πριν από εξωσωματική γονιμοποίηση, κυρίως σε γυναίκες με προηγούμενες αποτυχημένες εμβρυομεταφορές.

Πονάει το Scratching Ενδομητρίου;

Η διαδικασία μπορεί να προκαλέσει ήπιες κράμπες, παρόμοιες με αυτές της περιόδου. Η ενόχληση είναι συνήθως παροδική, ενώ μπορεί να εμφανιστεί και μικρή κολπική αιμόρροια μετά την ολοκλήρωσή της.

Πώς γίνεται το endometrial scratching;

Συνήθως πραγματοποιείται με έναν λεπτό καθετήρα που εισάγεται μέσω του τραχήλου στη μήτρα. Με αυτόν προκαλείται ελεγχόμενος μικρός τραυματισμός στο ενδομήτριο. Η ακριβής τεχνική μπορεί να διαφέρει ανάλογα με την περίπτωση.

Αυξάνει το Scratching Ενδομητρίου την επιτυχία της εξωσωματικής;

Δεν έχει αποδειχθεί με σαφήνεια ότι αυξάνει τα ποσοστά εγκυμοσύνης ή γέννησης ζώντος νεογνού σε όλες τις γυναίκες που υποβάλλονται σε εξωσωματική. Για αυτό δεν θεωρείται μέθοδος ρουτίνας.

Χρειάζεται scratching μετά από μία αποτυχημένη εξωσωματική;

Όχι απαραίτητα. Μία αποτυχημένη προσπάθεια δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη για scratching. Πρέπει πρώτα να αξιολογηθούν η ποιότητα των εμβρύων, το ενδομήτριο, η ενδομητρική κοιλότητα και οι υπόλοιποι παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν την εμφύτευση.

Βοηθά σε επαναλαμβανόμενες αποτυχίες εμφύτευσης;

Έχει μελετηθεί σε γυναίκες με επαναλαμβανόμενες αποτυχίες εμφύτευσης, όμως τα δεδομένα παραμένουν ασαφή και δεν επιτρέπουν να θεωρηθεί καθιερωμένη θεραπεία. Η χρήση του πρέπει να εξετάζεται μόνο εξατομικευμένα.

Πότε γίνεται το Scratching Ενδομητρίου σε σχέση με την εμβρυομεταφορά;

Το χρονικό σημείο εξαρτάται από το θεραπευτικό πρωτόκολλο και την απόφαση του ειδικού γονιμότητας. Δεν υπάρχει ένα ενιαίο χρονοδιάγραμμα που να εφαρμόζεται σε όλες τις γυναίκες.

Υπάρχουν κίνδυνοι ή παρενέργειες;

Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ήπιος πόνος, κράμπες και μικρή αιμόρροια. Σπανιότερα μπορεί να εμφανιστεί λοίμωξη ή άλλη επιπλοκή, γι’ αυτό η διαδικασία πρέπει να πραγματοποιείται μόνο όταν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος και κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση.

Ποιος είναι ο κατάλληλος γιατρός για αξιολόγηση μετά από αποτυχημένες εμβρυομεταφορές;

Η αξιολόγηση καλό είναι να γίνεται από γυναικολόγο με εμπειρία στην εξωσωματική και στις επαναλαμβανόμενες αποτυχίες εμφύτευσης. Ο Παναγιώτης Καλιαντζής MD, MRCOG, DFFP, Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος και Ειδικός στην Εξωσωματική Γονιμοποίηση, μπορεί να αξιολογήσει συνολικά το ιστορικό και να προτείνει τις κατάλληλες εξετάσεις ή παρεμβάσεις για τη συγκεκριμένη περίπτωση.