Ινομυώματα & Υπογονιμότητα

Η σχέση ανάμεσα στα ινομυώματα και την υπογονιμότητα δεν είναι ίδια σε όλες τις γυναίκες. Πολλά ινομυώματα μπορεί να υπάρχουν χωρίς να προκαλούν συμπτώματα ή να επηρεάζουν τη δυνατότητα σύλληψης, ενώ σε άλλες περιπτώσεις η θέση, το μέγεθος ή ο αριθμός τους μπορεί να δυσκολεύει την επίτευξη εγκυμοσύνης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το αν ένα ινομύωμα παραμορφώνει την ενδομητρική κοιλότητα, επηρεάζει την περιοχή των σαλπίγγων ή μεταβάλλει την ανατομία της μήτρας. Για αυτό δεν αρκεί μόνο η διάγνωση ενός ινομυώματος· χρειάζεται να αξιολογηθεί συνολικά η μορφολογία του και η πιθανή επίδρασή του στη γονιμότητα.

Παράλληλα, τα ινομυώματα μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να επηρεάσουν και την πορεία μιας εγκυμοσύνης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε γυναίκα με ινομύωμα θα εμφανίσει επιπλοκές ή θα χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση.

Τι είναι τα ινομυώματα και ποιοι είναι οι βασικοί τύποι;

Στη μήτρα μπορεί να αναπτυχθούν καλοήθεις όγκοι που ονομάζονται ινομυώματα ή λειομυώματα. Προέρχονται από το μυϊκό τοίχωμα της μήτρας και εμφανίζονται συχνά σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Σε αρκετές περιπτώσεις δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα και εντοπίζονται τυχαία κατά τη διάρκεια γυναικολογικού ή υπερηχογραφικού ελέγχου.

Ανάλογα με το σημείο στο οποίο αναπτύσσονται, διακρίνονται σε διαφορετικούς τύπους. Τα υποβλεννογόνια ινομυώματα αναπτύσσονται προς την εσωτερική κοιλότητα της μήτρας και μπορεί να παραμορφώνουν το ενδομήτριο. Τα ενδοτοιχωματικά βρίσκονται μέσα στο μυϊκό τοίχωμα της μήτρας, ενώ τα υπορρογόνια αναπτύσσονται προς την εξωτερική επιφάνειά της.

Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία όταν εξετάζεται η σχέση ανάμεσα στα ινομυώματα και την υπογονιμότητα. Για παράδειγμα, ένα μικρό ινομύωμα που δεν επηρεάζει την ενδομητρική κοιλότητα μπορεί να έχει πολύ διαφορετική σημασία από ένα υποβλεννογόνιο ινομύωμα που μεταβάλλει το σημείο όπου πρόκειται να εμφυτευθεί το έμβρυο.

Για τον λόγο αυτό, η αξιολόγηση δεν βασίζεται μόνο στο αν υπάρχουν ινομυώματα, αλλά και στον αριθμό, το μέγεθος, τη θέση τους και στο κατά πόσο επηρεάζουν τη φυσιολογική ανατομία της μήτρας.

Ινομυώματα & Υπογονιμότητα: Πώς επηρεάζεται η σύλληψη;

Η επίδραση των ινομυωμάτων στη γονιμότητα εξαρτάται κυρίως από τη θέση, το μέγεθος και τον αριθμό τους. Δεν προκαλούν όλα τα ινομυώματα δυσκολία στη σύλληψη, όμως ορισμένοι τύποι μπορεί να επηρεάσουν περισσότερο το περιβάλλον της μήτρας και την εμφύτευση του εμβρύου.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα υποβλεννογόνια ινομυώματα, επειδή αναπτύσσονται προς την ενδομητρική κοιλότητα και μπορεί να μεταβάλλουν το σχήμα και τη λειτουργία της. Αυτή η παραμόρφωση μπορεί να δυσκολεύει την ομαλή εμφύτευση του εμβρύου.

Ορισμένα ενδοτοιχωματικά ινομυώματα, κυρίως όταν είναι μεγαλύτερα ή παραμορφώνουν την κοιλότητα της μήτρας, μπορεί επίσης να επηρεάζουν αρνητικά τη γονιμότητα. Αντίθετα, τα υπορρογόνια ινομυώματα που αναπτύσσονται προς την εξωτερική επιφάνεια της μήτρας συνήθως έχουν μικρότερη επίδραση στη δυνατότητα σύλληψης.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένα ινομύωμα μπορεί να βρίσκεται κοντά στην είσοδο μιας σάλπιγγας και να επηρεάζει τη φυσιολογική της λειτουργία. Σε άλλες, το μεγάλο μέγεθος ή η θέση του μπορεί να μεταβάλλει τη μορφολογία της μήτρας ή να επηρεάζει το ενδομήτριο.

Για αυτό η σχέση ανάμεσα στα ινομυώματα και την υπογονιμότητα πρέπει να αξιολογείται εξατομικευμένα. Η παρουσία ενός ινομυώματος δεν σημαίνει αυτόματα ότι ευθύνεται για τη δυσκολία σύλληψης, καθώς πρέπει να εξετάζονται παράλληλα και άλλοι παράγοντες γονιμότητας της γυναίκας και του συντρόφου.

Ινομυώματα και εγκυμοσύνη: Μπορούν να προκαλέσουν επιπλοκές;

Η παρουσία ινομυωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μια εγκυμοσύνη θα παρουσιάσει προβλήματα. Πολλές γυναίκες με ινομυώματα έχουν φυσιολογική κύηση, χωρίς σημαντικές επιπλοκές. Ωστόσο, ανάλογα με το μέγεθος, τον αριθμό και τη θέση τους, μπορεί να αυξηθεί η πιθανότητα ορισμένων μαιευτικών προβλημάτων.

Σε κάποιες περιπτώσεις, τα ινομυώματα μπορεί να προκαλέσουν πόνο κατά την εγκυμοσύνη, ιδιαίτερα όταν αυξάνονται σε μέγεθος ή μεταβάλλεται η αιμάτωσή τους. Επίσης, όταν είναι μεγάλα ή βρίσκονται σε συγκεκριμένα σημεία της μήτρας, μπορεί να επηρεάσουν τη θέση του εμβρύου ή τον διαθέσιμο χώρο μέσα στη μήτρα.

Έχει επίσης παρατηρηθεί συσχέτιση με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου τοκετού, αποκόλλησης πλακούντα, μη φυσιολογικής προβολής του εμβρύου και καισαρικής τομής. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αυξηθεί και ο κίνδυνος αιμορραγίας μετά τον τοκετό.

Παρόλα αυτά, οι επιπλοκές δεν εμφανίζονται σε όλες τις γυναίκες με ινομυώματα. Η πραγματική σημασία τους εξαρτάται από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε περίπτωσης και γι’ αυτό η παρακολούθηση της εγκυμοσύνης πρέπει να είναι εξατομικευμένη.

Όταν μια γυναίκα γνωρίζει ότι έχει ινομυώματα και σχεδιάζει εγκυμοσύνη, είναι χρήσιμο να προηγείται γυναικολογικός έλεγχος ώστε να αξιολογηθεί αν χρειάζεται κάποια παρέμβαση πριν από τη σύλληψη ή απλώς στενότερη παρακολούθηση κατά την κύηση.

Πότε χρειάζεται θεραπεία ή ινομυωματεκτομή για τη γονιμότητα;

Δεν χρειάζονται όλα τα ινομυώματα θεραπεία πριν από μια προσπάθεια εγκυμοσύνης. Η απόφαση εξαρτάται από το αν το ινομύωμα επηρεάζει την ενδομητρική κοιλότητα, από το μέγεθος και τη θέση του, από τα συμπτώματα που προκαλεί και από το συνολικό ιστορικό γονιμότητας της γυναίκας.

Όταν ένα υποβλεννογόνιο ινομύωμα προβάλλει μέσα στην κοιλότητα της μήτρας και θεωρείται ότι επηρεάζει την εμφύτευση, μπορεί να συζητηθεί η αφαίρεσή του με υστεροσκοπική ινομυωματεκτομή. Σε άλλες περιπτώσεις, όπως μεγαλύτερα ενδοτοιχωματικά ή υπορρογόνια ινομυώματα, η χειρουργική προσέγγιση μπορεί να είναι λαπαροσκοπική ή, όταν απαιτείται, ανοιχτή.

Η ινομυωματεκτομή στοχεύει στην αφαίρεση των ινομυωμάτων με διατήρηση της μήτρας, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για γυναίκες που επιθυμούν μελλοντική εγκυμοσύνη. Ωστόσο, η επέμβαση δεν σημαίνει ότι η γονιμότητα θα αποκατασταθεί αυτόματα, καθώς μπορεί να συνυπάρχουν και άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τη σύλληψη.

Ιδιαίτερα σε γυναίκες που πρόκειται να προχωρήσουν σε εξωσωματική γονιμοποίηση, η απόφαση για αφαίρεση ενός ινομυώματος πρέπει να λαμβάνεται προσεκτικά, ώστε να σταθμίζονται το πιθανό όφελος για την εμφύτευση και οι κίνδυνοι μιας χειρουργικής επέμβασης.

Ο Παναγιώτης Καλιαντζής MD, MRCOG, DFFP, Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος και Ειδικός στην Εξωσωματική Γονιμοποίηση, αξιολογεί εξατομικευμένα τα ινομυώματα σε γυναίκες που επιθυμούν εγκυμοσύνη και προτείνει την κατάλληλη αντιμετώπιση με βάση τη θέση, το μέγεθος, τα συμπτώματα και το συνολικό αναπαραγωγικό ιστορικό.

Συχνές Ερωτήσεις για Ινομυώματα & Υπογονιμότητα

Τα ινομυώματα προκαλούν πάντα υπογονιμότητα;

Όχι. Πολλά ινομυώματα δεν επηρεάζουν καθόλου τη δυνατότητα σύλληψης. Μεγαλύτερη σημασία έχουν η θέση, το μέγεθος και το αν παραμορφώνουν την ενδομητρική κοιλότητα.

Μπορώ να μείνω έγκυος αν έχω ινομυώματα;

Ναι, πολλές γυναίκες με ινομυώματα επιτυγχάνουν φυσική εγκυμοσύνη. Αν όμως υπάρχει δυσκολία σύλληψης, χρειάζεται συνολικός έλεγχος ώστε να διαπιστωθεί αν τα ινομυώματα επηρεάζουν τη γονιμότητα ή αν συνυπάρχει κάποιος άλλος παράγοντας.

Ποια ινομυώματα επηρεάζουν περισσότερο τη γονιμότητα;

Τα υποβλεννογόνια ινομυώματα και όσα παραμορφώνουν την ενδομητρική κοιλότητα είναι εκείνα που συνδέονται περισσότερο με δυσκολία εμφύτευσης και μειωμένη πιθανότητα σύλληψης.

Πρέπει να αφαιρέσω τα ινομυώματα πριν από εξωσωματική;

Όχι απαραίτητα. Η ανάγκη για ινομυωματεκτομή πριν από IVF εξαρτάται από τη θέση, το μέγεθος, τον αριθμό των ινομυωμάτων και το αν επηρεάζουν την κοιλότητα της μήτρας. Η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται εξατομικευμένα.

Πότε χρειάζεται ινομυωματεκτομή;

Η επέμβαση μπορεί να προταθεί όταν τα ινομυώματα προκαλούν έντονα συμπτώματα, παραμορφώνουν την ενδομητρική κοιλότητα ή θεωρείται ότι επηρεάζουν σημαντικά τη γονιμότητα. Η μέθοδος αφαίρεσης επιλέγεται ανάλογα με τη θέση και το μέγεθός τους.

Πώς αφαιρούνται τα υποβλεννογόνια ινομυώματα;

Τα υποβλεννογόνια ινομυώματα αφαιρούνται συχνά υστεροσκοπικά, μέσω του τραχήλου της μήτρας και χωρίς εξωτερικές τομές. Η υστεροσκόπηση επιτρέπει άμεση πρόσβαση στην ενδομητρική κοιλότητα.

Μπορούν τα ινομυώματα να προκαλέσουν αποβολή;

Ορισμένα ινομυώματα, κυρίως όσα παραμορφώνουν την ενδομητρική κοιλότητα, μπορεί να σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο αποβολής. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει για όλα τα ινομυώματα και ο κίνδυνος πρέπει να αξιολογείται με βάση τα χαρακτηριστικά κάθε περίπτωσης.

Μπορούν να εμφανιστούν ξανά ινομυώματα μετά την ινομυωματεκτομή;

Ναι. Η ινομυωματεκτομή αφαιρεί τα υπάρχοντα ινομυώματα, αλλά δεν εμποδίζει πάντα την εμφάνιση νέων στο μέλλον. Η πιθανότητα υποτροπής εξαρτάται από την ηλικία, τον αριθμό των αρχικών ινομυωμάτων και άλλους παράγοντες.