Θρομβοφιλία: τι σημαίνει για τη γονιμότητα και την εγκυμοσύνη 

Η θρομβοφιλία είναι ένας ιατρικός όρος που συχνά δημιουργεί ανησυχία σε γυναίκες που προσπαθούν να μείνουν έγκυες ή έχουν βιώσει αποβολές. Ωστόσο, η παρουσία της δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα γονιμότητας ή ότι μια κύηση δεν μπορεί να εξελιχθεί φυσιολογικά.

Η σημασία της εξαρτάται από το προσωπικό ιστορικό, το οικογενειακό ιστορικό και την πορεία προηγούμενων κυήσεων. Για αυτό, η αξιολόγηση χρειάζεται σωστή ιατρική καθοδήγηση, χωρίς βιαστικά συμπεράσματα και χωρίς άσκοπες εξετάσεις.

Τι είναι η θρομβοφιλία;

Με τον όρο θρομβοφιλία περιγράφεται η αυξημένη προδιάθεση του αίματος να πήζει πιο εύκολα από το φυσιολογικό. Η πήξη αποτελεί απαραίτητη λειτουργία του οργανισμού, καθώς βοηθά να σταματήσει η αιμορραγία μετά από έναν τραυματισμό.

Όταν όμως ο μηχανισμός αυτός ενεργοποιείται πιο εύκολα, μπορεί να αυξηθεί η πιθανότητα δημιουργίας θρόμβων. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος με σχετική προδιάθεση θα εμφανίσει πρόβλημα, αλλά ότι σε ορισμένες περιόδους ή καταστάσεις μπορεί να χρειάζεται πιο προσεκτική αξιολόγηση.

Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο σε μία εργαστηριακή εξέταση. Χρειάζεται σωστή λήψη ιστορικού και συνολική εκτίμηση από τον γιατρό, ώστε να φανεί αν το εύρημα έχει πραγματική κλινική σημασία.

Κληρονομική και επίκτητη μορφή

Η προδιάθεση για αυξημένη πήξη του αίματος μπορεί να υπάρχει από τη γέννηση ή να εμφανιστεί αργότερα στη ζωή. Για αυτό, οι γιατροί ξεχωρίζουν συνήθως δύο βασικές κατηγορίες: την κληρονομική και την επίκτητη μορφή.

Στην κληρονομική μορφή, η προδιάθεση σχετίζεται με γενετικούς παράγοντες που επηρεάζουν τον μηχανισμό πήξης. Η παρουσία τους δεν οδηγεί απαραίτητα σε θρόμβωση, όμως μπορεί να αποκτήσει σημασία όταν συνυπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου.

Στην επίκτητη μορφή, η πιο γνωστή αιτία είναι το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο. Πρόκειται για κατάσταση που μπορεί να σχετίζεται με θρομβώσεις ή με ορισμένες επιπλοκές της κύησης, γι’ αυτό χρειάζεται προσεκτική ιατρική διερεύνηση όταν υπάρχει σχετική ένδειξη.

Μπορεί να επηρεάσει τη σύλληψη;

Η προσπάθεια για εγκυμοσύνη εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Η ποιότητα των ωαρίων, το σπέρμα, η ωορρηξία, οι σάλπιγγες και η κατάσταση της μήτρας παίζουν σημαντικό ρόλο στη φυσική σύλληψη.

Η θρομβοφιλία δεν θεωρείται συνήθως άμεση αιτία δυσκολίας στη γονιμοποίηση. Δηλαδή, δεν εμποδίζει απαραίτητα την ένωση του ωαρίου με το σπερματοζωάριο. Η σημασία της εξετάζεται περισσότερο όταν υπάρχει ιστορικό αποβολών, επιπλοκών κύησης ή προηγούμενης θρόμβωσης.

Για αυτό, η διερεύνηση πρέπει να βασίζεται στη συνολική εικόνα της γυναίκας. Ένα μεμονωμένο εργαστηριακό εύρημα δεν αρκεί πάντα για να εξηγήσει μια δυσκολία σύλληψης ή μια αποτυχημένη προσπάθεια.

Τι αλλάζει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, το σώμα προσαρμόζεται για να υποστηρίξει την ανάπτυξη του εμβρύου και τον τοκετό. Μία από αυτές τις φυσιολογικές αλλαγές αφορά την πήξη του αίματος, η οποία αυξάνεται ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος μεγάλης αιμορραγίας.

Σε γυναίκες με προδιάθεση για θρόμβωση, αυτή η αλλαγή μπορεί να χρειάζεται πιο προσεκτική παρακολούθηση. Η σημασία της εξαρτάται από το ιστορικό, από προηγούμενες κυήσεις και από τυχόν άλλους παράγοντες κινδύνου.

Στόχος δεν είναι να δημιουργηθεί ανησυχία, αλλά να υπάρχει σωστή καθοδήγηση. Με την κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση, ο γιατρός μπορεί να αποφασίσει αν χρειάζεται απλή παρακολούθηση ή πιο ειδική διερεύνηση.

Πότε οι αποβολές χρειάζονται πιο αναλυτική διερεύνηση;

Μια αποβολή μπορεί να συμβεί για πολλούς διαφορετικούς λόγους και δεν σημαίνει πάντα ότι υπάρχει κάποιο μόνιμο πρόβλημα. Όταν όμως οι απώλειες κύησης επαναλαμβάνονται, το ζευγάρι χρειάζεται πιο οργανωμένη ιατρική αξιολόγηση.

Σε αυτή τη διερεύνηση, ο γιατρός εξετάζει πολλούς πιθανούς παράγοντες. Μπορεί να ελέγξει χρωμοσωμικά, ορμονικά, ανατομικά ή ανοσολογικά αίτια, ανάλογα με το ιστορικό και την ηλικία της γυναίκας.

Ο έλεγχος της πήξης του αίματος μπορεί να έχει θέση όταν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις, όπως προηγούμενη θρόμβωση, έντονο οικογενειακό ιστορικό ή υποψία αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου. Έτσι, η διερεύνηση γίνεται στοχευμένα και όχι με βάση τον φόβο.

Ο ρόλος της στην εξωσωματική γονιμοποίηση

Στην εξωσωματική γονιμοποίηση, ο γιατρός αξιολογεί πολλούς παράγοντες πριν αποφασίσει αν χρειάζεται έλεγχος της πήξης του αίματος. Το ιστορικό αποβολών, οι επαναλαμβανόμενες αποτυχίες εμφύτευσης, μια προηγούμενη θρόμβωση ή το έντονο οικογενειακό ιστορικό μπορούν να επηρεάσουν αυτή την απόφαση.

Η παρουσία μιας προδιάθεσης δεν σημαίνει ότι η διαδικασία δεν μπορεί να προχωρήσει σωστά. Η διέγερση των ωοθηκών, η εμβρυομεταφορά και η πιθανή κύηση αξιολογούνται συνολικά, με βάση την ηλικία, το ιστορικό και τους υπόλοιπους παράγοντες γονιμότητας.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί συνεργασία με αιματολόγο. Με αυτόν τον τρόπο, η προσπάθεια οργανώνεται με μεγαλύτερη ασφάλεια, χωρίς γενικευμένες εξετάσεις ή θεραπείες που δεν έχουν σαφή ένδειξη.

Πότε έχει νόημα ο έλεγχος και πώς γίνεται η αξιολόγηση;

Ο έλεγχος δεν χρειάζεται να γίνεται σε κάθε γυναίκα που προσπαθεί να μείνει έγκυος. Αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν υπάρχουν στοιχεία στο ιστορικό που δείχνουν ότι η πήξη του αίματος μπορεί να χρειάζεται πιο προσεκτική διερεύνηση.

Τέτοια στοιχεία μπορεί να είναι προηγούμενη θρόμβωση, έντονο οικογενειακό ιστορικό, επαναλαμβανόμενες αποβολές ή επιπλοκές σε προηγούμενη εγκυμοσύνη. Επίσης, ο γιατρός μπορεί να προτείνει πιο ειδικό έλεγχο όταν υπάρχει υποψία αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου.

Η αξιολόγηση ξεκινά από την αναλυτική λήψη ιστορικού και δεν βασίζεται μόνο σε μία εργαστηριακή εξέταση. Ο μαιευτήρας γυναικολόγος εξετάζει την ηλικία της γυναίκας, την πορεία προηγούμενων κυήσεων, το στάδιο της προσπάθειας και τους υπόλοιπους παράγοντες γονιμότητας.

Ο Παναγιώτης Καλιαντζής, Μαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος με εξειδίκευση στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, δίνει ιδιαίτερη σημασία στην εξατομικευμένη αξιολόγηση κάθε γυναίκας. Όταν υπάρχει πραγματική ένδειξη, μπορεί να χρειαστεί συνεργασία με αιματολόγο, ώστε η προσπάθεια εγκυμοσύνης να σχεδιαστεί με ασφάλεια και ιατρική ακρίβεια.

Συχνές ερωτήσεις

Η θρομβοφιλία προκαλεί υπογονιμότητα;

Συνήθως δεν αποτελεί άμεση αιτία υπογονιμότητας. Η σύλληψη εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η ωορρηξία, τα ωάρια, το σπέρμα, οι σάλπιγγες και η κατάσταση της μήτρας.

Μπορεί μια γυναίκα με θρομβοφιλία να μείνει έγκυος;

Ναι, πολλές γυναίκες μπορούν να μείνουν έγκυες και να έχουν ομαλή κύηση. Η σημασία της κατάστασης εξαρτάται από το ιστορικό, τις προηγούμενες κυήσεις και τους πιθανούς παράγοντες κινδύνου.

Πότε χρειάζεται έλεγχος πριν από εγκυμοσύνη;

Ο έλεγχος μπορεί να έχει νόημα όταν υπάρχει προηγούμενη θρόμβωση, έντονο οικογενειακό ιστορικό, επαναλαμβανόμενες αποβολές ή επιπλοκές σε προηγούμενη κύηση.

Έχει σχέση με τις αποβολές;

Μπορεί να εξεταστεί ως πιθανός παράγοντας όταν οι αποβολές επαναλαμβάνονται ή όταν υπάρχει υποψία αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου. Ωστόσο, μία αποβολή μπορεί να συμβεί για πολλούς διαφορετικούς λόγους.

Επηρεάζει την εξωσωματική γονιμοποίηση;

Δεν αφορά κάθε γυναίκα που κάνει εξωσωματική. Ο γιατρός μπορεί να τη διερευνήσει όταν υπάρχουν αποτυχίες εμφύτευσης, αποβολές, ιστορικό θρόμβωσης ή άλλοι παράγοντες κινδύνου.

Χρειάζεται πάντα αντιπηκτική αγωγή;

Όχι. Η αντιπηκτική αγωγή δεν πρέπει να λαμβάνεται χωρίς ιατρική ένδειξη. Η απόφαση εξαρτάται από το είδος της προδιάθεσης, το ιστορικό και την αξιολόγηση του γιατρού.

Ποιος γιατρός αξιολογεί την περίπτωση;

Η αξιολόγηση ξεκινά συνήθως από τον μαιευτήρα γυναικολόγο. Όταν υπάρχει ειδική ένδειξη, μπορεί να χρειαστεί συνεργασία με αιματολόγο για πιο ολοκληρωμένη παρακολούθηση.